مديران يك جامعه آرمانى
       
شما جامعه‏اى را تصور كنيد كه مديران ارشد آن تلاش مى‏كنند به صورت نظام مند و هماهنگ، جامعه را به سمتى ارتقا بخشند كه همگان به سعادت و كمال اول در دنيا و كمال نهايى در آخرت، دست يابند. هنگامى كه هريك از اعضاى آن جامعه، جايگاه خود را در مجموعه بداند و به وظيفه خود - آن گونه كه متناسب با رتبه و جايگاه خود است - عمل كند، آن جامعه به هدف اصلى كه سعادت واقعى همه شهروندان است، خواهد رسيد. اين جامعه آرمانى،در نگاه فارابى، همان »مدينه فاضله« است.
ابونصر فارابى مشهور به معلم ثانى يكى از بزرگ ترين فيلسوفان مسلمانى است كه ضمن سرآمد بودن در علم و حكمت، در زندگى دنيا نيز زهد پيشه بود و به اندك قناعت كرد.
××
فارابى، تحقق مدينه فاضله و اداره آن را نيازمند مديرانى مى‏داند كه علاوه بر داشتن سرشت و طبيعت لازم براى رياست، مى‏بايست واجد ملكه ارادى رياست نيز باشند. به نظر او، اگر فردى داراى ويژگى‏هاى ذيل باشد، مى‏تواند از مديران ارشد مدينه فاضله به شمار آيد:
1. خوش فهم باشد و آن چه به او مى‏گويند، به نيكى دريابد و مقصود گوينده را چنان كه هست، درك كند.
2. خوش حافظه باشد و آن چه را مى‏فهمد، مى‏بيند، مى‏شنود و ادراك مى‏كند، به خاطر بسپارد و فراموش نكند.
3. زيرك و باهوش باشد و چون چيزى را مى‏بيند يا به دليلى دست مى‏يابد، آن چه را كه آن دليل بدان دلالت مى‏كند، نيك دريابد.
4. خوش گفتار باشد و قادر به بيان آن چه در ضمير دارد، باشد.
5. دوستدار تعليم و دانش اندوزى و مطيع آن و آسان‏پذير باشد و دشوارى دانش آموزى، او را نيازارد و سختى ناشى از دانش آموزى، او را ناتوان نسازد.
6. حريص بر خوردنى‏ها، نوشيدنى‏ها و لذات جنسى)منكوحات( نباشد و از لعب كناره گيرد و به لذات ناشى از آن بغض ورزد.
7. بزرگ نفس و دوستدار كرامت باشد و طبع او نسبت به همه امور پست، بزرگى جويد و خويش را به برترين امور بالا برد.
8. درهم و دينار و ديگر اعراض دنيا در نزد او ناچيز به شمار آيد.
9. طبعا دوستدار عدالت و عدالت پيشگان باشد و به ظلم و ظالمان و ياران آنان، كينه ورزد.
10. نسبت به خويش و بيگانه انصاف دهد و آنان را به انصاف برانگيزد و به مظلوم، به وسيله‏اى نيكو، احسان كند.
11. عادل باشد و چون به عدل خوانده شود، لجاجت نكند و بپذيرد و هرگاه به ظلم و زشتى خوانده شود، نپذيرد.
12. نسبت به آن چه معتقد است بايد انجام گيرد، راسخ، جسور، پيشرو و نترس باشد.1

پى نوشت:
1. فارابى، آراء اهل مدينه الفاضله، ص 127 و 128؛ السياسه المدنيه، ص 80؛ آراء دانشمندان مسلمان در تعليم و تربيت، دفتر همكارى حوزه و دانشگاه، ج1، ص89.

محمدباقر پورامینی
منبع : http://www.ayineh.com/defaulte.aspx?namayesh=414