وظايف مديريتى‏ خانواده

پيش از پرداختن به وظايف مديريتى در حوزه خانواده، خوب است تذكر دهيم كه مديريت خانه و خانواده براى زن و شوهر به علم و آگاهى فراوانى نياز دارد. زن و شوهر جاهل، نمى‏توانند بار سنگين مسئوليت خانه و خانواده را بر دوش كشند و در اداره زندگى خود توفيق چندانى نخواهند يافت و از زندگى زناشويى خود ثمره مطلوبى به دست نمى‏آورند؛ برخلاف زن و شوهر آگاه و با اطلاع كه در زندگى، صاحب روش و اسلوبى ويژه هستند و از همان آغاز به گونه‏اى شايسته زندگى مشترك خود را بنا مى‏كنند و روز به روز بر استحكام پيوند خانوادگى مى‏افزايند و ثمره زندگى مشتركشان نسلى سالم و صالح است كه به جامعه انسانى تقديم مى‏كنند و از اين طريق منشأ خدمات فراوان به اجتماع مى‏شوند.

بنابراين، براى مديريت خانواده، اولين گام اين است كه زن و شوهر بر آگاهيهاى خود در زمينه خانه و خانواده، چگونگى تأمين اقتصاد خانواده، روابط زن و شوهر، تربيت فرزند و غيره بيفزايند و دست كم هر كدام در اين باره چند كتاب مفيد مطالعه كنند و يا از تجربيات افراد موفق بهره گيرند.

زن و شوهر در تدبير امور خانه و خانواده وظايفى برعهده دارند كه برخى از آنها عبارتند از:

1. تصميم‏گيرى‏

زن و شوهر بايد قبل از هر چيز براى چگونگى انجام وظايف و مسئوليتهايى كه شرع مقدس اسلام برعهده آنها گذاشته، تصميم‏گيرى كنند و براى اين مقصد اطلاعات و آگاهيهاى دينى‏

خود در زندگى مشترك را به دقت بررسى كنند و درصدد يافتن راه چاره باشند. علاوه اينكه از مشورت با يكديگر براى اداره بهتر زندگى غافل نشوند و با توجه به اين دو مسئله با اعتماد به نفس و توكّل بر خدا در امور مختلف زندگى زناشويى تصميم بگيرند.

2. برنامه‏ريزى‏

پس از آنكه زن و شوهر در مسائل زندگى به تصميم‏گيرى رسيدند، براى تحقق‏بخشى و اجراى آن، به برنامه‏ريزى نياز دارند. آنها براى ساختن زندگى آرمانى، بايد حتى براى كارهاى ساده زندگى خود برنامه‏ريزى كنند. سرپرستى خانواده براى مرد و خوب شوهردارى كردن، خانه‏دارى و تربيت درست فرزندان نياز به برنامه‏ريزى دقيق و اصولى دارد.

3. سازماندهى‏

هدف از سازماندهى در اينجا، تقسيم كار در مجموعه خانواده است؛ به‏گونه‏اى كه زن و شوهر، به وظيفه و مسئوليت خود آشنا شوند و بر همان اساس انجام وظيفه كنند.

تعيين حدود مسئوليت افراد در خانواده، عدالت را به زندگى مشترك هديه مى‏كند و سبب شادابى و نشاط و پويايى خانواده مى‏شود. امام على (ع) و حضرت فاطمه (ع) در آغاز زندگى مشترك خود خدمت رسول خدا (ص) رسيدند و از ايشان خواستند كه كارهاى خانه را ميانشان تقسيم كند. رسول خدا (ص) فرمود: «كارهاى داخل خانه را فاطمه (ع) انجام دهد و كارهاى خارج برعهده على (ع) باشد. فا

طمه زهرا (ع) با خوشحالى فرمود: جز خدا كسى نمى‏داند كه از اين تقسيم كار تا چه اندازه خوشحال شدم؛ زيرا رسول خدا (ص) مرا از انجام كارهايى كه مربوط به مردان است، بازداشت.» «1»

شايسته آن است كه زن و شوهر در سازماندهى، به فرزندان نيز توجه كنند و آنها را در اداره امور خانواده سهيم سازند تا از سنين كودكى و نوجوانى با شخصيت بار آيند و احساس مسئوليت كنند.

4. هماهنگى‏

خوب بودن زن و مرد براى موفقيت در زندگى مشترك كافى نيست، بلكه تركيب صحيح وهماهنگ آنها عامل موفقيت است. از اين رو، ارتباط آنها با يكديگر هرگز نبايد به شكل تحكّم و استبداد درآيد. آنان بايد با صميميت و مهربانى و اخلاق اسلامى سلامت خانواده را تضمين كنند.

5. ايجاد انگيزه‏

از وظايف سنگين زن و شوهر در اداره خانواده، ايجاد انگيزه در يكديگر و فرزندان است.

هيچ كس بدون انگيزه سراغ كارى نمى‏رود. از اين رو، هر كدام از آن دو بايد با درايت و هنرمندى خود، انگيزه، نشاط، عشق به زندگى و روحيه خدمتگزارى را در طرف مقابل زنده كنند تا فرزندان نيز از فضاى ايجاد شده تأثير پذيرند و با روحى متعالى بارآيند. تعاليم اسلامى براى ايجاد انگيزه در محيط خانواده در ميان زن و شوهر و فرزندان كم نيست. تنها كافى است مرورى گذرا در روايات و سيره معصومين (ع) داشته باشيم. به عنوان مثال، ابراز محبت، هديه دادن، گوش دادن به درد دلهاى يكديگر، درك موقعيت همسر و احترام متقابل- كه در اسلام به آنها سفارش شده است- آنان را اميدوارتر و با انگيزه‏تر مى‏كند. همچنين شخصيت دادن به فرزندان و تشويقهاى به موقع آنها زندگى را برايشان دلپذيرتر مى‏سازد.

6. بررسى عوامل موفقيت و شكست‏

گاه زن و شوهر بر اثر ناآگاهى و كمى تجربه در زندگى مشترك موفقيت چندانى حاصل نمى‏كنند و به آرمان خود نمى‏رسند. آنان در اين گونه موارد چگونه مى‏توانند از ناكاميهاى خود پلى براى پيروزيهاى آينده بسازند، ضعفها را بشناسند، كمبودها را حس كنند و موضع‏گيريهاى نادرست را اصلاح نمايند؟ البته زن و شوهر بايد نهايت كوشش خود را به كار گيرند تا هرگز در زندگى مشترك شكستى رخ ندهد، ولى در صورت بروز چنين امرى بايد با مشاوره مكرر با يكديگر و يا اهل خبره علل را بررسى كنند و درصدد چاره‏جويى برآيند.

بديهى است كه براى چنين كارى لازم است حقايق تلخ زندگى خود را با تسلط بر نفس با دقت بررسى كرد، از توجيه و يا گناه خود را به گردن ديگران افكندن پرهيز نمود، تعصب و رو در واسى را كنار گذاشت و با توكل و استمداد از خدا براى رسيدن به زندگى آرمانى برنامه‏ريزى كرد.

7. تشويق‏

زن و شوهر نبايد در اداره امور خانه و خانواده از اصل قدردانى و تشويق غافل باشند، از خدمات صادقانه يكديگر قدردانى كنند و تشويق را در متن كار خود قرار دهند. به كارگيرى تشويق در تربيت فرزند از اهميت خاصى برخوردار است؛ چنان‏كه تنبيه و توبيخ نيز اگر بجا و اصولى صورت گيرد، در اصلاح اخلاق و رفتار آنها مؤثر است.

 مرجع :ر.ک:نام‏كتاب:مديريت در خانه و خانواده - نام مؤلف:نعمت اللّه يوسفيان
منبع واسطه : http://salehi8843.blogfa.com/