بهرهوري
بهرهوري
يکي از مفاهيم اقتصاد است اينگونه تعريف ميشود: "مقدار کالا و يا خدمات توليد شده در مقايسه با هر واحد از انرِِِِژي و يا کار هزينه شده". به ديگر سخن بهرهوري عبارتست از بدست آوردن حداکثر سود ممکن با بهره گيري و استفاده بهينه از نيروي کار، توان، استعداد ومهارت نيروي انساني، زمين، ماشين، پول، تجهيزات، زمان، مکان و…به منظور ارتقاء رفاه جامعه .
بر خلاف پندار برخي افراد بهره وري فقط براي صنايع نيست بلکه بهره وري سطوح مختلفي دارد و همه افراد در همه سطوح نقش دارند يعني اينکه افراد ميتوانند با تفکر، ابداعات و نوآوريهاي خود عملا" در چند سطح گوناگون موثر واقع گردند، سطوح مختلف بهره وري عبارتاند از:
1- سطح فرد
2- سطح گروه کاري
3- سطح سازماني
4- سطح رشتههاي تجاري، خدماتي، صنعتي و يا کشاورزي
5- سطح بخشهاي اقتصادي
6- سطح ملي و کشوري
7- سطح جهاني
در سطوح فردي به دنبال تدابيري براي افزايش بهره وري فردي هستيم . و در سطح گروه نيز به دنبال افزايش بهره وري گروه کاري هستيم. بديهي است که موضوع بهره وري بيشتر در سطوح سازماني و رشتهها مطرح ميشود و بيشترين ضوابط و شرايط مربوط به بهره وري را ميتوان در آنها مشاهده کرد. چه بسا برخي مشاغل و حتي برخي دستگاهها به دليل انجام فعاليتهاي موازي و تکراري بودن وظايف سازماني در يکديگر ادغام شده و برخي از آنها حذف شدهاند. برخي مواقع ايجاب ميکند که بدليل مصالح ملي برنامه ريزان اقتصادي و سياست گذاران مثلا" در زمان جنگ دستور دهند کارخانههاي کالاهاي غيرضروري و لوکس اقدام به همکاري با ساير کارخانههاي توليد مواد غذائي و حتي کارخانههاي ساخت جنگ افزار نمايند و توليد کالاي خود را تعطيل نمايند. و يا مصالح عمومي ايجاب ميکند جند خانه که در مسير طرح يک شاهراه واقع گرديده خريداري يا معاوضه گرديده و تخريب شود.
براي بهبود بهره وري موانعي به شرح ذيل وجود دارد:
· نداشتن اعتقاد و باور ملي به نتايج وفوايد بهبود بهره وري
· ترس از برخي نمودهاي ظاهري بهره وري از جمله ترس از بيکاري
· ناآگاهي عمومي نسبت به مفاهيم وجايگاه بهره وري، ميزان اهميت آن ونقش ووظايف افراد در اين راستا
· بي توجهي به فکرهاي خلاق ومبتکر
· مقاومت افراد در مقابل تغييرات وعدم تمايل به ترک برخي عادات
· غرق شدن در روشها و تکنيکها و تغيير باورهاي فکري
· بلند پروازي وبي توجهي به مسائل به ظاهر کوچک وراه حلهاي خرد
· مشخص ننمودن متولي کار
· ناهماهنگي ونبود هدايت ونظارت مناسب
· ضعف تعهد اجرايي
· عجله در حصول نتيجه
· دخالتهاي بي جاي برخي کارشناسان در ساير حوزههاي کاري واظهار نظرهاي غير کارشناسانه
· عدم وجود کارشناسان خبره و يا عدم انگيزش آنها در ارزيابي سيستم و تجزيه و تحليل و اندازه گيري بهره وري
· برخورد مقطعي با موضوع بهره وري وناپيوستگي روند بهره وري
فوايد عمومي بهره وري عبارتاند از :
· صرفه جويي در هزينهها
· افزايش کيفيت (مرغوبيت و مطلوبيت)کالاها وخدمات
· ثبات قيمتها و يا حتي کاهش آن
· افزايش سطح رفاه عمومي جامعه
· افزايش درآمد وسود
· رضايت عمومي افراد
· رونق اقتصادي
· افزايش توليد و ارائه خدمات
· ثبات اقتصادي در بازار جهاني
· ايجاد اشتغال
· توسعه صنعتي
منافع وفوايد بهره وري براي سيستمهاي دولتي و شرکتها را ميتوان به شرح ذيل برشمرد:
افزايش سود و درآمد
· کاهش هزينهها
· افزايش تقاضا
· رضايت شغلي کارکنان
· سرعت عمل کارکنان
· دقت عمل کارکنان
· ايجاد رقابت سالمتر
· ارتقاي شغلي کارکنان
· ايجاد محيط کاري جذاب
· آموزش عمومي کارکنان
· افزايش حقوق و دستمزد
· امنيت شغلي کارکنان
· انجام درست کارها و انجام کارهاي درست
· افزايش کيفيت زندگي کاري
· افزايش رفاه کارکنان
· افزايش انگيزه کاري
بهبود و ارتقاي بهره وري مستلزم کوشش و تلاش برنامه ريزي شده همه جانبه از سوي افراد و مسئولين ذيربط است که خود نيازمند بهبود شرايط کار و تغيير محرکهها و روشهاي انگيزشي کارکنان، بهبود نظامها، دستورالعملها، قوانين، بخشنامهها، دستورالعملها، روشها، فناوري و غيره ميشود.
بطور کلي عوامل موثر براي افزايش سطح بهره وري را ميتوان چنين برشمرد:
· 1- بهبود کيفي عامل کار، با توجه به اينکه نيروي انساني مهمترين عامل در بهبودي بهره وري ميباشد لذا ميتوانند با بکارگيري نکات ذيل موجبات ارتقاي بهره وري را فراهم نمايند .
الف: نگرشهاي مثبت کاري، بهعنوان مثال غرور داشتن در کار و متمايل به پيشرفت مستمر.
ب: کسب مهارتهاي جديد و ارتقاي تخصص با کمک آموزش.
ج: کمک به همکاران در مواقع لزوم و اجراي کارها به صورت گروهي و دسته جمعي
د: مشارکت در برنامههاي بهبود بهره وري همچون کميتههاي بهره وري، طرح پيشنهادها، نظام جامع کيفيت مديريت و گروههاي کنترل کيفي
ه: انجام درست کارها از بدو امر
و: حفظ سلامت جسماني و تغذيه مناسب افراد
ز: انگيزش مناسب کارکنان از طريق اعطاي پاداشهاي مادي، تفويض اختيار، ايجاد محيط دوستانه و روابط غيررسمي بين کارکنان
ح: بالا رفتن سطح آموزش مستمر و مداوم نيروي کار
ط:انجام پژوهش و تحقيقات متناسب با کار
ي: سپردن کار به کاردان و گماردن افراد در مشاغل متناسب
ک: ايجاد شرايط خوب کاري و تفريحات سالم براي کارکنان
ل: بهبود روشهاي انجام کار
م: استفاده از سيستم مکانيزه و روش خودکار
ن: حذف مراحل زايد
· 2- بهبود روابط حاکم بين مدير و کارکنان
الف: بکارگيري سبک مديريتي صحيح و علمي
ب: توجه مديريت به مشکلات کاري و زندگي کارکنان
ج: ايجاد سيستم اطلاعاتي مديريتي صحيح جهت استفاده مديران از اطلاعات و آمار درست و دقيق درباره عملکرد سيستم و عمليات انجام شده و ساير اطلاعات مورد نياز.
د: ايجاد روابط دوستانه و صميمي مديريت با کارکنان
ه: دادن آگاهي و شناخت به کارگران و کارکنان درباره اهداف و وظايف سازماني و جايگاه افراد درآن.
ز: ايجاد روحيه همکاري و مشکل گشايي در سازمان و باور داشتن آن توسط مديران و کارکنان.
ج: کوشش و پشتيباني مديريت در زمينه مديريت مشارکتي و بهره وري .
ي: بهرهگيري از سرمايههاي درونمرزي و برونمرزي در فعاليتهاي توليدي و داراي ارزش افزوده و پرهيز از مصرف در امور غير ضروري غير توليدي.
· 3- بهبود در بکارگيري رهاوردهاي فناورانه
الف: استفاده از ماشين آلات و تجهيزات بهتر و سرمايه گذاري بيشتر در تجهيزات و ماشين آلات.
ب: اهميت دادن و استفاده از قدرت نوآوري و خلاقيت کارکنان و پژوهشهاي کاربردي آنها
ج: تحولات و پيشرفت فني و دگرگونيهاي فناورانه
د: استفاده صحيح و کامل تجهيزات فني و فناوريها
ه: ايجاد واحدواحدهاي تحقيق و توسعه و اهميت به جايگاه آنها
و: انجام پژوهش جهت دستيابي به فناوري برتر و کاهش هزينههاي توليد و ابداع محصولات جديد و کيفيت برتر و افزايش توليد.
ز: يکپارچه کردن صنايع و ايجاد واحدهاي عظيم و توليد هنگفت جهت صرفه جويي ناشي از توليد انبوه.
ج: تغيير و دگرگوني در کيفيت مواد اوليه و بهبود آن
ط: تغيير دگرگوني در فرآيند ساخت و عملکرد سيستم و بهبود شيوهها و فنون مهندسي صنايع.
ي: استفاده از تدابير ارگونومي (مهندسي انساني يا دانش هماهنگ سازي ميان انسان، محيط و ماشين) به منظور سلامتي، شادابي، رفاه و ايمني کودکان
ک: نظام به موقع خدمات و توليد به هنگام، نظام (just in time production system git)
ل: نظام موجودي صفر يا بدون انبار، نظام (zero inventory) به منظور صرفه جويي در هزينههاي سرمايهاي و عملياتي انبار و انبارداري
م: استفاده از منابع پربازده.
بديهي است براي افزايش سطح بهره وري عامل يا علت بخصوصي را نميتوان ارائه کرد بلکه ارتقاي بهره وري معلول ترکيبي از عوامل گوناگون است و هرکدام به نوبه خود تأثير لازم را ميگذارد
به لطف خداوند مهربان اين مجال را يافتيم که در موضوعات مختلف مدیریت منابع انسانی جديدترين مقالات، تحقيقات، نظريه ها و... را مورد كند و كاو قرار دهيم. این وبلاگ دست تمامي صاحب نظران و انديشمندان عرصه ي مديريت منابع انسانی را در مسير توليد علم و توسعه ي نرم افزاري به گرمي مي فشارد