مديريت منابع انساني در هزاره سوم

به خاطر داشته باشيد كه :

·                  IQ[1] به معني هوش شناختي یا ضريب هوشي

·                  EQ[2] به معني ضريب هيجاني

·                  EI[3] به معني هوش هيجاني است

شادي ، ترس ، خشم ، شرم ، دلبستگي ، نفرت ، تعجب ، حرص ، غمگيني ، وجد ، عشق ، ناكامي ، اضطراب ، شكست ، موفقيت و ... از انواع هيجانها هستند . اين هيجانها مستقيماً بر زندگي روزانه ما تاثير گذار هستند. هیجانها دو جنبه دارند :

1-  جنبه جسماني : هيجان حالتي پيچيده از ذهن انسان است كه شامل تغييرات گسترده جسمي مانند نفس زدن ، افزايش ضربان قلب ، برافروختگي چهره ، عرق كردن كف دست ، افزايش ضربان نبض ، ترشحات غدد و غيره می باشد .

2-    جنبه روانشناختي : حالت شور و اشتياق يا تشويش كه همراه با احساسات شديد است .

خشم : شامل غيظ ، غضب ، رنجش ، مكدر ، خصومت ، كينه

عشق : شامل مقبوليت ، صميميت ، اعتماد ، مهرباني ، شيفتگي

شرم : شامل گناه ، ندامت ، تحقير ، تاسف

ترس : شامل اضطراب ، حالت عصبي ، تشويش ، هراس

خوشي : شامل خوشحالي ، شادي ، آرامش ، خرسندي ، لذت

غمگيني : شامل غم ، اندوه ، دلتنگي ، ملال

تعجب : شامل  شوكه شدن ، حيرت ، بهت ، شگفتي

·                  او خيلي حساس است

·                  او همه چيز را به دل مي گيرد

·                  او نسبت به همكارانش حسادت مي ورزد

·                  رئيس من هميشه رفتاری خصمانه دارد  

·                  او احساسات ديگران را درك نمي كند

·                  او مرتب به ديگران نق مي زند

·                  او بدون آنكه فكر كند حرف مي زند

·                  هيچكس به حرفهايم گوش نمي دهد .

·                  مديريت به هيجانهاي كاركنان توجه نمي كند .

·                  چرا فقط اين اتفاق در زندگي من رخ داده است

·                  هميشه با اطرافيانم خوش برخورد هستم

جملات فوق مربوط به هيجانها گوناگوني است كه در زندگي روزانه تجربه مي كنيم .

هوش هيجاني یا ضريب هيجاني به معني :

1-   بدانيد احساسات خوب و بد چه هستند و چطور احساسات بد را به خوب تبديل كنيم .

2-   شناخت احساسات خودتان و ديگران

3-  مربوط به مهارتهاي مديريت هيجاني هستند كه توانايي متعادل كردن هيجانها را دارد و موجب افزايش شادماني بلند مدت مي شود .

4-  هوش هيجاني به معني توانايي شناختن احساسات خودمان و ديگران است به منظور برانگيختن خودمان و براي كنترل هيجانها در خودمان و در روابط با ديگران است . هوش هيجاني با هوش تحصيلي متفاوت است (دانيل گلمن 1998)

هوش هيجاني توانايي يك فرد در ابراز واكنش صحيح و موفق به انواع مختلف محركهاي هيجاني است كه مي تواند از درون فرد يا محيط خارج بر او تحميل شود . هوش هيجاني متشكل از ابعاد سه گانه قابليت هيجاني 1 ، بلوغ هيجاني 2 و حساسيت هيجاني 3 است كه يك فرد را در شناختن صحيح ، تفسير صادقانه و كنترل هوشمندانه رفتار برانگيخته و كمك مي كند (Dalip singh 2003) 

پاسخ اين سوال خير است چون :

 1- نظام آموزشي كشورها اكثراً بر هوش شناختي (IQ) تاكيد مي كنند تا بر هوش هيجاني EQ)).               ما در مدارس و دانشكده ها دروس تاريخ ، انگليسي ، جغرافيا ، فيزيك ، انسان شناسي ، گياه شناسي ، رايانه ها ، پزشكي ، مهندسي و غيره را مي آموزيم .

2-  ما نمي آموزيم كه چطور ناكاميها ، اضطرابها ، فشار رواني ، شكست ها ، افسردگي ، درماندگي ، عقده هاي حقارت و مشكلات ناشي از خودخواهي و منيت ها را مديريت و كنترل كنيم .

3- به ما نمی آموزند که چطور هيجانهاي خودمان را در تعاملات ، ارتباطات و سازگاری با دیگران مديريت و كنترل كنيم .

همه ما انتظار داريم اين مهارتها را از والدين ، همكاران يا ساير مدلهاي نقش فرابگيريم . با افزايش سن همه انتظار دارند كه ما قابليت هاي هيجاني خودمان را ارتقاء داده و بطور موفقيت آميزي آنها را             بكار بگيريم .

تحقيقات نشان مي دهد كه نقش هوش شناختي در موفقيت هاي زندگي حدود 20 درصد است در حاليكه 80 درصد ديگر موفقيت بستگي به هوش هيجاني شما دارد .

آيا موفقیت بستگی به هوش شناختي دارد ؟ قبولي در آزمونهاي تحصيلی و استخدامي ، برتري در رقابت ، كسب نمره عالي در مدرسه و دانشگاه ، کسب مدارج علمي و تحصيلي بالاتر ، داشتن حقوق عالی ، داشتن مقام ، ثروتمند و پولدار بودن ، داشتن قدرت ، برتري داشتن ، با نفوذ بودن و غيره مي توانند موفقيت تلقي شوند ؟ يا موفقيت مي تواند چيز ديگري باشد ؟ كلمه موفقيت مفهومي نسبي است و مي تواند شامل :

·                  داشتن زندگي سالم و شاد

·                  رسيدن به مقامهاي بالاتر در سازمان

·                  رضايت مندي در زندگي شغلی و فردی

فقط دستاوردهای ملموس نمی تواند نشانگر موفقیت در زندگی باشند . بسیاری از اوقات عملکردها یا دستاوردهای غیر ملموس نیز می توانند به عنوان موفقیت تلقی شوند بنابراین می توان گفت :

   روانشناسان ، روانپزشكان ، مشاوران مديريت و پزشكان ثابت كرده اند خصلت هاي فردي كه هوش هيجاني ناميده مي شود باعث مي شود كه :

·       چطور رفتار كنيم

·       چگونه احساس كنيم

·       چطور با ديگران تعامل كنيم

·       چطور وظايف شغلي را انجام دهيم

·       چطور سالم و تندرست باشيم

پايين بودن سطح هوش هيجاني مي تواند باعث شود كه :

·       عدم احساس آرامش با ديگران

·       ناخشنودي از كار

·       عدم موفقيت در كار

·       پيامدهاي جسماني و رواني

·       مشكلات ارتباطي با ديگران

1-     به موقع صبر مي كند و به موقع پيگيري مي كند .

2-     به موقع حالت تهاجمي دارد و به موقع صبور است

3-     به موقع با ديگران است و به موقع تنها است

4-     به موقع بحث و جدل مي كند و به موقع محبت مي كند .

5-     به موقع كار مي كند و به موقع به گردش میرود

6-     به موقع گريه مي كند و به موقع مي خندد

7-     به موقع مقاومت مي كند و به موقع مدارا مي كند

8-     به موقع حرف مي زد و به موقع سكوت مي كند

9-     به موقع صبور است و به موقع تصميم ميگيرد

1-     اي كاش يك شغل ديگري داشتم

2-     اي كاش درسم را تمام كرده بودم

3-     اي كاش خيلي خوش برخورد و جذاب بودم

4-     اي كاش همسرم به حرفهايم گوش مي داد

5-     اي كاش ثروتمند و مشهور بدنيا مي آمدم

6-     اي كاش تماس تلفني خوبي داشتم

7-     اي كاش دوستان بهتري داشتم

8-     اي كاش با فرد ديگري ازدواج مي كردم

1-   کاربرد قابليت هيجاني :

·       مقابله با هيجانهاي مخرب

·       اعتماد به نفس بالا

·       كنترل خودخواهي

·       كنترل عقده هاي حقارت

2-   کاربرد بلوغ هيجاني :

·       خودآگاهي

·       رشد و بالندگي ديگران

·       به تاخير انداختن كامروا سازي / لذتها

·       انطباق و انعطاف پذيري

3-   کاربرد حساسيت هيجاني

·       شناخت منشاء برانگيختگي هيجاني

·       همدلي

·       بهبود روابط بين فردي

·       انتقال پذيري هيجانها

1-  مطالعه بر روي 80 نفر داراي مدرك تحصيلي دكترا بوسيله كنسرسيوم هوش هيجاني : مطالعه اي بر روي 80 نفر متخصص داراي مدرك تحصيلي دكترا در رشته علوم از دانشگاه بركلي كه مجموعه مراحل آزمون شخصيت ، هوش شناختي و مصاحبه حضوري را در سال 1950 گذرانده بودند صورت گرفت . چهل سال بعد وقتي آنان به سن 70 سالگي             رسيده بودند کارشناسان تصور می کردند که موفقیت شغلی آنان بستگی به مدرک تحصیلی آنان داشت اما پس از بررسی های دقیق تر مشخص گرديد كه تواناييهاي هيجاني آنان چهار برابر در كسب موفقيت ها و اعتبار شغلي نسبت به هوش شناختي نقش داشته است .

2-  مطالعه بخش بيمه : يافته هاي يك مطالعه ديگر نشان مي دهد كاركنان يك شركت بيمه كه خوش بين بودند نسبت به كاركناني كه بدبين بودند بيش از 37 درصد در دو سال اول كاري برای سازمان درآمد کسب کردند .

3-  مطالعه مديران IAS : بعد از مطالعه بر روي 60 نفر از مديران شركت IAS در ايالت آسام هندوستان مشخص شد 77 درصد آنان از نظر سطح هوش هیجانی در سطح معمولی بوده و فقط 15 درصد آنان از هوش هیجانی بالایی برخوردار بودند (پروفسور ان ک چاوداها . بخش روانشناسی دانشگاه دهلی نو)

4-  مطالعه در زمینه استرس و درماندگی : مدیرانی که دارای هوش هیجانی بالایی هستند کمتر دچار درماندگی شده و بهتر می توانند با شرایط استرس زا مقابله کنند .

5-   آیا کارکنان در رده های مختلف سازمانی نیازمند سطوح متفاوتی از هوش هیجانی هستند ؟

·   افرادی که نیازمند هوش هیجانی فوق العاده بالایی هستند : شامل هنرمندان ، بیمه گران ، مبلغان ،کارکنان بخش اجتماعی

·   افردی که نیازمند هوش هیجانی بالایی هستند :  شامل مدرسان ، حقوقدانها ، سیاستمداران ، کارکنان بخش صنعت گردشگری ،‌ فروشندگان ، پلیس ها ،‌ کارآفرین ها

·   افرادی که نیازمند هوش معمولی هستند : شامل کارکنان نظام قضایی ، فن آوری اطلاعات ،‌ بانکداری ، پزشکی ، مهندسین ، حسابداران ، پرستاران ،‌ مجریان اجرایی

1-     هوش هیجانی به معنی داشتن شخصیت ضعیف ،‌ مطیع و دفاعی نیست

2-     داشتن هوش هیجانی بالا به معنی خیلی مودب ، جذاب بودن یا شیرین زبانی نیست .

3-  زنان نسبت به مردان در مورد ابراز هیجانها برتری ندارند اگر چه بسیاری از ما این باور غلط را می پذیریم . در حقیقت تحقیقات نشان می دهد که مردان به لحاظ هیجانی با زنان مساویند

4-     شواهدی موجود نمی باشد که نشان دهد هوش هیجانی ارثی است .

5-     اگر چه محیط نمی تواند بر هوش هیجانی تاثیر گذار باشد .

6-     دفاع از هوش هیجانی بدین معنا نیست که ما لزوماً انسانهایی با هوش شناختی پایین یا معمولی هستیم .

7-     داشتن هوش هیجانی معمولی بد نیست .

8-  ما منکر هوش شناختی نیستیم . در حقیقیت تلفیق هوش هیجانی بالا و هوش شناختی بالا  مطلوبترین نوع شخصیت به شمار می آید .

بله . شما می توانید هوش هیجانی خودتان را از طریق مهارتهای هیجانی ارتقاء دهید . این تفکر رایج که هوش هیجانی اکتسابی است صحیح می باشد . سطح هوش هیجانی از هنگام تولد ثابت نیست . امروزه ژنی بنام هوش هیجانی وجود ندارد بلکه باید آنرا فرا گرفت . آیا می توان هوش هیجانی را در هر سنی یا در شرایط زندگی حرفه ای و شخصی ارتقاء داد . پاسخ سوال مثبت است . شما می توانید مهارتهای هوش هیجانی در هر مرحله از زندگی ارتقاء دهید . در حقیقیت سن و پختگی رابطه مثبتی با هوش هیجانی دارد . اما این مطلب درباره هوش شناختی صادق نیست چون میزان آن تقریباً ثابت و             ایستا می باشد.

     بله . بعضی از کارشناسان معتقدند که ویژگیهای هیجانی را نمی توان بدرستی اندازه گیری نمود . روانشناسان نشان داده اند که هوش هیجانی را می توان با ابزارهای عملی استاندارد اندازه گیری کرد . آزمونهای سنجش هوش هیجانی پروفسور ان ک چادانا و دکتر دالیپ سینگ از پایایی 94/0و روایی 92/0 برخوردار است .

·       ارائه خدمات به مشتری

·       استخدام

·       جابجایی و انتقال کارکنان

·       آموزش

·       فرهنگ گروهی

·       بهره وری

·       هدف گذاری

·       حمایت هیجانی

·      

بکارگیری هوش هیجانی می تواند باعث شود با خودتان و اطرافیان رابطه خوبی داشته و احساس آرامش کنید . شما می توانید بدانید با چه افرادی و یا چه مشاغلی مشکل دارید و می آموزید به چه روشهایی با مشکلات هیجانی مقابله خوبی داشته باشید . با هوش هیجانی می توانید بدانید چه نوع احساسات خاصی موجب استرس شده و می آموزید به چه روشهایی می توانید آرامش بیشتری کسب کنید .

در خاتمه به این جمله ارسطو توجه کنید که می گوید " هر کسی می تواند عصبانی شود و این آسان است . اما عصبانی شدن در مقابل یک انسان صحیح به میزان صحیح و در زمان مناسب و برای یک موضوع منطقی و از طریق روشهای درست خیلی آسان نیست . "

برای اطلاعات بیشتر می توانید با آدرس الکترونیکی نویسنده تماس حاصل نمائید .

www.eq india.com

Email : dalip 9999@yahoo.com