مديريت منابع انساني در هزاره سوم

 

 

یوهان ولفگا نگ فون گوته"در مورد همه نوآوریها و خلاقیت ها یک حقیقت ابتدایی وجود دارد:از لحظه ای که شخص بطور قطع مصم به کار می شود،امدادهای غیبی به کمک او می آیند."(مقیمی،1377، ص139)

مقدمه :

 

 

 

 

 بی شک دنیای امروز دنیای نوآوری است و متولیان این امرانسانها هستند.به عبارت دیگرفلسفه وجودی جوامع وسازمانها متکی به خلاقیت و کارآفرینی انسانی است.  در ایران متاسفانه کمتر به این موضوع توجه شده است.اما در سال 1380دولت چندین وزارتخانه را ملزم نمود تا بحث کارآفرینی را در راس برنامه های خود قرار دهند.یکی از این وزارتخانه ها وزارت علوم تحقیقات و فناوری است که با طرحی تحت عنوان کاراد(طرح توسعه کارآفرینی در دانشگاه)تاحدودی جامعه دانشگاهی را با بحث کارآفرینی آشنا ساخت.این طرح ضمن تعریف اهداف خود،راهبردهای نیل به آن را نیز تبیین نموده است تا جامعه دانشگاهی را نسبت به اهمیت کارآفرینی آگاه سازد (شاه حسینی،1383،ص126)اگرچه هنوز نتوانسته قشر دانشگاهی ایران را آنطور که باید و شاید به سمت کارآفرینی و نوآوری سوق دهد.برخی علت عدم توفیق را به ویژگیهای شخصیتی مردم ایران نسبت می دهند،ویژگیهایی مانند محافظه کاری،برونگرايي به لحاظ کانون کنترل و ... هرچند می توان علل عمده دیگری مانند عدم حمایت دولت،شرایط بی ثبات اقتصادی و ویژگیهای فرهنگی  درایران را نیز از علل رشد کند کارآفرینی در ایران ذکر کرد.

باید عنوان کنيم کمتر موضوعی همانند کارآفرینی توانسته دراین چند سال اخیر مورد توجه دولتمردان،اقتصاد دانان وسازمانهای موفق قرارگیرد،لازم است بدانیم که کارآفرین به معنای اشتغال زایی نیست بلکه نتیجه آن می تواند باعث ایجاد شغل گردد.

سوالی که در این سالها به دفعات تکرار شده این است که آیا ویژگیهای شخصیتی(بی ارتباط با فرهنگ جامعه نیست) بر کارآفرینی موثر است؟

در این مقاله ابتدا به تعریف برخی مفاهیم مرتبط با کارآفرینی و کارآفرینی می پردازیم سپس ویژگیهای شخصیتی اثرگذار بر کارآفرینی را معرفی می کنیم و درنهایت پاسخ به سوال فوق را در اين مقاله بررسي ميكنيم.

لازم است اشاره كنيم كه مراد از خود اشتغالي در اين مقاله كساني هستند كه خود با سرمايه اندك اقدام به راه اندازي كسب و كار نموده اند و به نوعي ريسك را در اقدام خود متجلي ساخته اند.

 

رابطه کارآفرینی ،خلاقیت و نوآوری:

شاید اگر بخواهیم برای کارآفرینی فقط یک مشخصه در نظر بگیریم ،بهترین آنها ،خلاقیت و نوآوری است که از آ ن به عنوان قلب این فرآیند نام برده می شود.(پرداختچی و شفیع زاده،1385،ص67)شومپیتر هم معتقد است که خلاقیت ،روحی است که در کارآفرینی دمیده ی شود وفرآیند نوآوری فرآیند کار آفرینی است.هم خلاقیت و هم نوآوری از اجزای جدانشدنی کارآفرینی هستند و به گفته پیتر دراکر[6] ،وجود نوآوری در کارآفرینی به قدری ضروری است که می توان ادعا کردکارآفرینی بدون نوآوری وجود ندارد و خلاقیت نیز بدون نوآوری نتیجه ای در پی ندارد.(احمدپور داریانی و مقیمی،1385،ص64)

افراد خلاق در عرصه ذهن و عمل انعطاف پذیرندوانعطاف پذیری در کارآفرینی بیشترین اثر را در بعد تطبیق پذیری ایده ها با شرایط متحول محیطی دارد(فتحی،1379،ص34)

 نظر به اینکه کارآفرینی نوع ویژه ای از خلاقیت است و همچنین در تمامی مراحل کارآفرینی ،از ایجاد ایده اولیه ،تامین مالی و فروش همه مستلزم خلاقیت و نوآوری است(سعیدی کیا،1386،ص 61)لذا ابتدا خلاقیت و نوآوری وسپس کارآفرینی تبیین می گردد.

لوتانز[7] خلاقیت را به معنای به وجد آوردن تلفیقی از اندیشه هاو رهیافت های افراد و یا گروهها در یک روش جدید می داند و بارزمن[8] هم خلاقیت را فرایندی شناختی از به وجود آمدن یک ایده ،مفهوم،کالا یا کشفی بدیع معرفی می کند(شهرآراری و مدنی پور،1375،ص39)

اما استین[9] خلاقیت را فرآیندی می داند که نتیجه آن در قالب کاری تازه  از سوی گروهی رضایت بخش و مفید تلقی می شود.(آقا زمانی و شهریوری،1386،ص60)

کونتز[10] هم خلاقیت را توانایی افراد در پدید آوردن و پرورش اندیشه های نوتعریف می کند.(کونتز،1370،ص 205)

همینطور باید بین مفاهیم خلاقیت و نوآوری  نیز تفاوت قائل شویم. نوآوری به گونه معمول به مفهوم به کارگرفتن اندیشه های نو حاصل از خلاقیت گفته می شود به عبارتی اجرا کردن خلاقیت را نوآوری می گویند (عرفانیان خانزاده و برومندعلیپور،1388،ص124)

داریانی خلاقیت را پیش نیاز نوآوری می داند وعنوان میکند اندیشه های نو به خودی خود ارزش چندانی ندارند مگراینکه تبدیل به محصول شوند.(احمدپور داریانی و مقیمی،1386،ص61)

خلاقیت دارای مراحلی است که در شکل زیربه آن اشاره می شود.(فیضی،1386،ص 400)

نوآوری فرآیندی پنج مرحله ای است که  با شناسایی مساله آغاز و باصرف خلاقیت و ابتکار ،تکمیل خلاقیت در جهت اجرایی کردن آن،اجرای نوآوری و نهایتا بسط و انتشار نوآوری در بین همه می باشد.(ملوندی،1387،ص80)

کارآفرین،کارآفرینی و تاریخچه آن:

کارآفرینی موضوعی میان رشته ای است که رشته های مختلفی همچون اقتصاد،روان شناسی،مردم شناسیجامعه شناسی ومدیریت در تکامل آن نقش اساس داشته اند(مقیمی،1381،ص2)

خلاصه ترین و مورد قبول ترین تعریف از کارآفرینی را پدر علم کارآفرینی ارائه نموده است. شومپیتر[11] کارآفرین را کسی می داند که که تمایل به ریسک کردن دارد تا شرکتی تاسیس کند و یک محصول جدید ،روش جدید ،خدمت جدید ویا بازار جدد ایجاد کند. (Andrew&others,1989,p537)

برخی برای تبیین مفهوم کارآفرینی به تعریف فرد کارآفرین می پردازند برای مثال براساس نظر ریچارد کانتلیون[12] ،کارآفرین کسی است که ابزار تولید را به منظور ادغام آنها برای تولید محصولات قابل عرضه به بازار ارائه می کند(Palmer,1987,p37)

کارآفرینی فرآیندی است که در آن فرد کار آفرین با ایده های نو وخلاق وشناسایی فرصتهای جدید و بسیج منابع ،مبادرت به ایجاد کسب و کار و شرکتی نو توام با ریسک و مخاطره می کنند(ذبیحی و مقدسی،1385،ص18)

وبه قول استونر[13] کارآفرین کسی است که کسب و کار مخاطره آمیز جدید و سازمان جدیدی را بنیانگذاری می کند(احمدپور داریانی و مقیمی،1387،ص48)

مفهوم کارآفرینی ،بیش از چهار قرن است که مسیر تکاملی خود را پیموده است.اصطلاح کارآفرینی را(Entrepreneurship)نخستین بار فرانسویان در قرن شانزدهم میلادی برای کسانی به کار گرفتند که به ماموریتهای نظامی اعزام می شدندو با شروع قرن هیجدهم این اصطلاح در فعالیتهای اقتصادی مورد استفاده قرار گرفت0 (احمدپور داریانی و مقیمی،1387،ص45)

در زبان فارسی واژه کارآفرینی به طور دقیق معادل یابی نشده است.به هرحال در فرهنگ  انگلیسی به فارسی آریان پور برابر واژه مذکور و واژه  entrepreneurمعانی ((متهور،بی باک و پیش قدم در تاسیس شرکت ))قید گردیده که تاحدودی معنی کارآفرین را به ذهن خواننده القاء می کند(شاه حسینی،1383،ص3)همانطور که ملاحظه شد در هیچ یک از تعاریف فوق کارآفرینی به معنای اشتغال زایی به کار برده نشده است لیکن به لحاظ شرایط نا مناسب اقتصادی و بحران بیکاری در کشورمان اکثر مردم کارآفرینی را با اشتغال زایی مترادف می دانند این در حالی است که برآیند یا نتیجه کارآفرینی می تواند ایجاد شغل باشد.پس منحصر کردن کارآفرینی به اشتغال زایی اشتباه است(همان منبع،ص76).

اگر کارآفرینی  را یک فرآیند بدانیم که با خلاقیت شروع می شود ممکن است منجر به اشتغال هم شود.

 

انواع کارآفرینی :

با توجه به گستردگی کارآفرینی ،سه نوع کارآفرینی مدنظر صاحب نظران می باشد که عبارتند از :کارآفرینی مستقل فردی،کارآفرینی سازمانی وکارآفرینی بین المللی.

. به طور مختصر به تعریف این سه نوع کارآفرینی پرداخته می شود.

 

 

 

 

 

 

کارآفرینی فردی:                                              

حالتی است که فردی کسب و کار مستقلی را ایجاد می کند و فرد به تنهایی مسئول جمع آوری منابع لازم برای شروع کسب و کار است و از طریق شناسایی فرصتها و بسیج منابع و با تمرکز بر نوآوری محصول یا خدمتی جدید ارائه می کند.در این نوع کارآفرینی معمولا افراد "آقا بالا سر" نمی خواهند و از کارکردن برای دیگران رنج می برند.(شاه حسینی،1383،ص16)

کارآفرینی سازمانی:

کارآفرینی درون سازمانی ،به عنوان فرآیند خلق فرصتها با هدف ایجادارزشهای نوآورانه ،بدون ملاحظه دیگر منابع یا موقعیت کارآفرینانه در سازمانهای موجود تعریف شده است(Churchill,1992,p47)

این نوع شامل پرورش رفتار کارآفرینانه در سازمانی است که قبلا تاسیس شده وسازمان محیطی را فراهم می کند که اعضا بتوانند در امور کارآفرینی  و نوآوری مشارکت کنند  فرهنگ کارآفرینانه را به ظهور می رساند(احمدپور داریانی و مقیمی،1387،ص51)

پس مفهوم کارآفرینی درون سازمانی در یک بعد گسترده  شامل کارآفرینی درون سازمانهایی است که در حال فعالیت می باشند.(Steinar,2001,p 42)

کارآفرینی بین المللی:

این اصطلاح در اوایل دهه 1990میلادی وارد ادبیات کارآفرینی شده است.همانطور که از نامش پیداست به فرآیند هدایت فعالیتهای اقتصادی در فراسوی مرزهای ملی اطلاق می شود.این فرآیند شامل صادرات،افتتاح دفتر فروش در کشور دیگر و حتی چاپ آگهی تجاری در روزنامه های کشورهای دیگر می شود.وقتی کارآفرینی فعالیت شغلی خود را در بیش از یک کشور به اجرا می گذارد،کارآفرینی بین المللی به وجود می آید.(شاه حسینی،1383،ص41)

در این تحقیق کارآفرینی مستقل فردی که می تواند منجر به ایجاد شغلی هم بشود مد نظر محققین مقاله می باشد.

کارآفرینی در اسلام  :

اسلام همواره بشر را متوجه این نکته می کند که هرچه هست عمل است. وسرنوشت انسان را عمل او تشکیل می دهد.قرآن کریم راجع به عمل بسیار تاکید دارد،باتعبیری رسا می فرماید"برای بشرجزآنچه که کوشش کرده است هیچ چیز وجود ندارد" یعنی سعادت بشر در گرو عمل اوست.این یکی از بزرگترین تعلیمات دین برای حیات یک ملت است.اگر ملتی بداند که خودش باید سرنوشتش را تعیین کند،درآن راستا عملکردش را جهت می دهد(فرد باور کند دارای مرکزکنترل درونی است )و متوجه نیروی خودش می شود.(شاه حسینی،1383،ص235)قران در سوره رعد آیه 10 این مهم را به خوبی جلوه گر نموده است.((خداوند سرنوشت قومی را تغییر نمی دهد مگر آنکه آن قوم بخواهد))(جاسبی،1378،ص 24)

ازآنجا که افکار دینی بر فرد اثر گذار است دین اسلام چون به تک تک افراد جامعه توجه دارد می تواند فرد کارآفرین را در کارش تشویق کند.با توجه به خصوصیاتی که اسلام از یک انسان با تقوا انتظار دارد می توان فهمید که یک انسان مومن به تمام معنا ،می تواند یک کارآفرین باشد،خصوصیاتی مانند مسئولیت پذیری،خیرخواهی،تحمل شکست،مثبت اندیشی،رشدگرا بودن،عزت نفس،تلاش و امیدازجمله ویژگیهایی است که یک کارآفرین باید ازآن برخوردار باشدو اسلام نیزآنهارابه انسانهای متقی توصیه نموده است.(شاه حسینی،1383،ص238)

.از دید اسلام کارآفرین کسی است که دائما در حال تغییر ورشد بوده و با تلاش اقتصادی خود سطح تولید در یک جامعه را بالا می برد.داستان تجارت حضرت محمد(ص)و حضرت خدیجه(س)از مواردی است که می تواند برای کارآفرینان دانشجوی دختر و پسرسرمشق قرارگیرد.(همان منبع،ص239)

ویژگیهای کارآفرینان:

علیرغم اینکه در مورد ویژگیهای شخصیتی کارآفرینان اجماع حاصل نشده و مطالعات خصوصیات کارآفرینان جامع و مانع نبوده لیکن اکثر صاحبنظران در زمینه کارآفرینی و ویژگیهای شخصیتی بر روی چند خصیصه اتفاق نظر دارند.در ادامه ضمن معرفی برخی خصوصیات مورد تاکید مدل محقق ساخته در این طرح را تشریح و سپس نتایج طرح در ادامه آورده خواهد شد.

1)حالتهای ذهنی مثبت:یکی از متفکران می گوید((حالتهای ذهنی ،آدمی را خوب وبد،شاد ومغموم،غنی یا فقیر می کند))انسانها حالتهایی دارد که نیرو بخش هستند مثل اعتماد،عشق،ایمان و ...وحالتهایی که فلج کننده هستند مانندابهام،افسردگی،غم و عجز.داشتن حالتهای ذهنی مثبت در گرو این است که آدمی اهل عمل باشد وعملکرد خود را در جهت رشد هدایت کند.(رضاییان،1379،ص338)

2)توفیق طلبی:عبارت است از خواسته فرد براي رسيدن به هدف خود و انجام کاري موثرتر از قبل فرد جوياي موفقيت ،ميل به انتخاب هدفهاي به نسبت مشکل و گرفتن تصميمات خطر آفرين دارد.دارندگان اين نياز خواهان آگاهي سريع از نتايج عملکردشان هستند .و اين افراد  خود مسئوليت کارهايي را که بايد انجام دهند می پذیرند. (مورهدوگريفين،1377،ص102)

3)گرایش به خلاقیت و نوآوری:عامل خلاقیت و نوآوری به اندازه ای در تبيین ،توصیف و تشریح فعالیتهای کارآفرینانه از اهمیت برخوردار است که پیتر دراکر معتقد است کارآفرینی بدون نوآوری وجود ندارد.به همین لحاظ خلاقیت ونواوری یکی از خصیصه های  مهم کارآفرینان  می باشد(احمد پور داریانی،1383،ص88).

4)استقلال طلبی:در واقع نیاز به اسقلال،عاملی است که سبب می شود کارآفرینان به اهداف و رویاهای خود دست یابند.یعنی کارهارا به شیوه خود انجام دهند ،طبق برنامه خود عمل کنند و سودی را که ایجاد کرده اند خود برداشت کنند.بچنان[14] نیز  استقلال را قلمرویی که یک شغل به افراد آزادی و استقلال می دهد و فرد با صلاحدید خود آن را انجام می دهدمیداند Bachanan  and others,1985,p65) ).

5)روحیه شکست ناپذیری6)فرصت طلبی7)انعطاف پذیری8)تحمل ابهام وخوش بینی9)اعتمادبه نفس10)اندیشمند و برنامه ریز(جهانگیری و کلانتری ثقفی،1387،ص93).

چارچوب نظری و مدل مورد استفاده:     

چهار ویژگی زیر شکل دهنده چارچوب نظری این طرح می باشد که به تعریف آنها می پردازیم.

الف)کانون کنترل:بعضی افراد بر این باورند که حاکم بر سرنوشت خود هستند.عده ای هم خود را بازیچه دست سرنوشت می دانند دسته اول را درونگرا می نامند به عبارتی دارای مرکز کنترل درونی هستند.افراد با این خصوصیت اگر نتیجه کار راضی کننده نباشدخود رامسئول نتایج می دانند(رابینز،1385،ص143)به عبارت دیگر کارآفرینان موفق به خود ایمان دارند و موفقیت یا شکست را به اقبال یا سرنوشت نسبت نمی دهند.

ب)ریسک پذیری:از ویژگیهای بارز کارآفرینان خطر کردن و ریسک پذیری است .خطری که ممکن است مالی ،روانی و حتی اجتماعی باشد.البته کارآفرین قمار نمی کندبلکه با ارزیابی میزان مخاطره تصمیم گیری می کند و پس از تصمیم به اقدام از هیچ تلاشی فرو گذار نمی کند.هاینر«[15] در سال 1990 نشان داد که کارآفرینان موفق بیشتر از مدیران ازمخاطره استقبال می کنند.مدیران معمولا خانه ای می سازند و سعی در نگهداری آن دارنددر حالیکه کارآفرینان همواره به دنبال ساختن خانه ای جدید هستند و اهل ریسک می باشند.(شاه حسینی،1383،ص18)

ج)سازگاری با موقعیت:ویژگی جدید شخصیتی که مورد توجه است سازش با موقعیت است ومقصود توانایی فرد در همسو کردن رفتار خود با عوامل خارجی وموقعیتی است.افراد دارای این خصوصیت می توانند در موقعیت های گوناگون رفتار متفاوتی از خود نشان دهند.به عبارتی انعطاف پذیر هستندوالبته به معنای عدم ثبات شخصیتی نیست.(رابینز،1385،ص149).

نمی دهند،در مشاغلی که همیشه باید زیردست باشند وفرمانبردار باشند دچار تنش می شوند

واین مشاغل را ترک می کنند و به شغلی روی می اورند که متعلق به خودشان باشد و مناعت طبع شان حفظ شود.منظور از عزت نفس میزان یا درجه ای است که افراد خود را دوست دارند.کسانی که این خصوصیت در آنها شدید است دست به کارهایی می زنند که نامتعارف تراست و  در آنها مخاطره زیادی وجود دارد.(همان منبع،ص149).

 

 

 

 

 

 

 

 

نتایج تحقیق:

 نویسندگان مقاله تحقیقی با عنوان بررسی عوامل موثر بر کارآفرینی با کمک ویژگیهای شخصیتی  رادر بین دانشجویان خود اشتغال دانشگاههای آزادمشهد،آزادگلبهارومرکز انجمن مدیریت ایران در سال 1388انجام که بدین منظور چهار ویژگی از ویژگی های شخصیتی  مورد سنجش قرار گرفته اند که عبارتند ازکانون کنترل،ریسک پذیر بودن،عزت نفس و سازگاری با موقعیت و در قالب چهار فرضیه اثر گذاری این ویژگی ها  بررسی شده است.

1)      سازگاری با موقعیت برکارآفرینی  مؤثر می باشد

2)       داشتن عزت نفس بر کارآفرینی مؤثر می باشد. 

3)       کانون کنترل درونی بر کار آفرینی مؤثر می باشد. 

4)       ریسک پذیر بودن بر کارآفرینی  مؤثر می باشد. 

پرسشنامه ها در سه بخش مشصات فردی ،کارآفرینی و ویژگیهای شخصیتی تنظیم شده است

بخش اول:در این بخش متغیر های سن،جنس،میزان درآمد، میزان تحصیلات از متغیرهای شخصی ای هستند که مورد بررسی قرار گرفته اند.

بخش دوم:پرسشنامه کارآفرینی:

این پرسشنامه به عنوان ابزاری برای اینکه مشخص شود فرد تاچه حد در جهت کارآفرینی است  و شامل 15 سئوال در يك طيف 3درجه ای تشكيل شده است و پاسخگو گزينه‌ايي كه فكر مي‌كند به درستي موقعیت وی را تشريح مي‌كند، انتخاب مي‌نمايد.سپس با جمع بندی نتایج به میزان کارآفرینی خود پی می برد.(شاه حسینی،1383،ص198)

بخش سوم،ویژگیهای شخصیتی:پرسشنامه کانون کنترل

اين پرسشنامه توسط جولیان روتر[16]طراحی شده است ومي‌تواند به عنوان ابزاري براي شناخت شخصیت فرد به لحاظ باور فرد بر غلبه بر محیط یا مغلوب محیط مورد استفاده قرار گيرد. در این پرسشنامه سئوالات در دوبخش الف و ب طراحی شده است.هربخش شامل 10گزینه است .پاسخگو گزینه ای که فکر می کند به درستي موقعیت وی را تشريح مي‌كند، انتخاب مي‌نمايد (Rotter,1971,p42).

•        پرسشنامه ریسک پذیر بودن:

اين پرسشنامه توسط کوگان ووالاچ[17] طراحی شده است ومي‌تواند به عنوان ابزاري براي سنجش میزان ریسک پذیری فرد مورد استفاده قرار می گيرد و از 4پرسش بلندتشکیل می شود. پاسخگو گزینه ای که فکر می کند به درستي موقعیت وی را تشريح مي‌كند، انتخاب مي‌نمايد ونمره ریسک پذیری وی محاسبه می شود.(رابینز،1385،ص155)

پرسشنامه عزت نفس:

اين پرسشنامه توسط شاور[18] طراحی شده است ومي‌تواند به عنوان ابزاري براي سنجش میزان سنجش فرد مورد استفاده قرار می گيرد و از 20پرسش در یک طیف 5درجه ای تشکیل می شود. پاسخگو برای هر سوال نمره ای می دهدو در پایان نمره مناعت طبع یا عزت نفس وی  وی محاسبه می شود.(رابینز،1385،ص150)

پرسشنامه سازگاری با موقعیت:

اين پرسشنامه توسط لنوکس و ولفه[19] طراحی شده است ومي‌تواند به عنوان ابزاري براي سنجش میزان سازگاری فرد با موقعیت مورد استفاده قرار می گيرد و از 13سوال در یک طیف 5 درجه ای تشکیل می شود. پاسخگو گزینه ای که فکر می کند به درستي موقعیت وی را تشريح مي‌كند، انتخاب مي‌نمايد ونمره سازش با موقعیت  وی محاسبه می شود.(رابینز،1385،ص151)

روش انجام تحقیق از نوع پس رويدادي میباشد که به منظور آزمون فرضیه های تحقیق، یک نمونه 149 نفری به روش نمونه گیری طبقه ای با تخصیص متناسب از کل جامعه آماری (در سه واحد)که دانشجویان خود اشتغال میباشند را انتخاب نموده وابزار جمع آوری اطلاعات در این تحقیق پرسشنامه های مشروح فوق می باشد.

در هر پرسشنامه علمي، روايي وسيله اندازه‌گيري از اهميت ويژه‌اي برخوردار است .در اين تحقيق علاوه بر اشراف محقق بر موضوع مورد مطالعه و استفاده از پرسشنامه‌هاي استاندارد كه  به صورت مبسوط مورد تشريح قرار گرفت، به منظور قوت بخشيدن هرچه بيشتر، سئوالات و مراحل تنظيم آن به رؤيت اساتيد محترم دانشگاهی و تعدادي از صاحب‌نظران در حوزه اين تحقيق رسيد و پس از اخذ نقطه نظرات آنان نسبت به اصلاح جزئي آن اقدام گرديده و در نهايت پرسشنامه نهايي تنظيم گرديد كه بر اين اساس روائي وسيله اندازه‌گيري به طريق محتوايي حاصل گرديد.

پايايي يا قابليت اعتماد، يكي از ويژگي‌هاي فني ابزار اندازه‌گيري (پرسشنامه) است.

در خصوص بررسي پايايي پرسشنامه های مورد استفاده در اين تحقيق از ضريب آلفاي كرونباخ استفاده شده است، كه رابطه اين ضريب به این شكل مي‌باشد؛

که درآن؛

 

ضريب آلفاي كرونباخ     تعداد  سئوالات             مجموع واريانس هر يک ازسئوالات واريانس مجموع سئوالات

 

 

 

                                                                              

                  

ضریب آلفای کرونباخ پرسشنامه 0.81 کارآفرینی 0.89 کانون کنترل 0.95 ریسک پذیری 0.83 سازگاری با موقعیت 0.88 عزت نفس جدول1-ضریب کرونباخ

پس از جايگذاري مقادير حاصل از اطلاعات به دست آمده در ضریب فوق نتایج این  به دست آمد که نشان از قابليت اعتماد بالاي پرسشنامه نهايي دارد.

 

 

 

 

 

 

 

تحقیق حاضر از نظر ماهيت و روش براساس شيوه‌هاي مختلف در تحقيقات علمي، از نوع توصيفي است.تحقيقات توصيفي به دسته‌هاي مختلفي از جمله تحقيق پيمايشي، تحقيق همبستگي، تحقيق عملي و روش مطالعه موردي تقسيم مي‌شوند. (مقيمي، 1380،ص 38)و از نظر بررسی عوامل موثر بر کارآفرینی علی مقایسه ای می باشد.از نظر هدف نیزبه علت اجرایی بودن کاربردی است.در تحقيق حاضر از روش تحقيق پيمايشي^[20] استفاده شده است(دلاور،1373،ص25)

جامعه آماری مورد بررسی در این مقاله ،شامل دانشجویا ن خود اشتغالی هر رشته ای است که دارای کسب وکار و در آمدهستند و در واحدهای دانشگاهی آزاد مشهد ،آزاد گلبهار و مرکز انجمن مدیریت ایران مشغول به تحصیل هستند می باشدبا توجه به اهداف مد نظر در اين پژوهش و همچنين روش اجراي آن، پس از بررسي‌هاي به عمل آمده  مشخص گرديد كه جامعه آماري فوق را 179 نفر تشكيل مي‌دهند.

باتوجه به موضوع تحت مطالعه و نيز توزيع متغيرهاي تحقيق در قلمرو مكاني، بنابر نظر مشاور آمار و همچنين با توجه به توزيع اعضاء در ساختار جامعه ياد شده تصميم برآن شد كه جهت انتخاب نمونه و به منظور افزايش دقت از شيوه نمونه‌گيري طبقه‌اي با تخصيص متناسب[21] استفاده گردد.

بنابراين با توجه به مطالب ارائه شده، جامعه آماري مفروض را مي‌توان به سه طبقه تقسيم‌بندي نمود. به قسمي‌كه هريك از واحدهای دانشگاهی به عنوان يك طبقه در نظر گرفته مي‌‌شود.پس با در نظرگرفتن اين ‌كه متغير مورد ارزيابي در اين تحقيق براساس يك مقياس فاصله‌اي اندازه‌گيري مي‌شود، مي‌توان از روابط زير براي تعيين حجم نمونه استفاده نمود:

 (3-1)                                       

(3-2)                                             

كه در اين روابط  حد بالاي خطاي نسبي است كه از قبل تعيين مي‌شود،  تعداد افراد جامعه،  و  پارامترهاي انحراف‌معيار و ميانگين جامعه‌اند، كه اگر معلوم نباشند بايد از روي نمونه‌اي مقدماتي برآورد آن‌ها را به دست آورد، و ، طول نقطه متناظر با احتمال تجمعي  يا صدك ام توزيع نرمال استاندارد است.

همان‌طوركه ذكر گرديد براي جانشين كردن  و  در روابط فوق، به دليل نامشخص بودن مقادير انحراف معيار و ميانگين امتيازکارآفرینی افراد در جامعه، از نمونه مقدماتي استفاده مي‌نمائيم. در اين مرحله با توجه به يك نمونه مقدماتي 12 عضوي  و  برآورد گرديد و با در نظر گرفتن حجم جامعه 179 نفري از دانشجویان خود اشتغال و ضريب خطاي  و همچنين با ضريب اطمينان 95 درصد ، با استفاده و جايگذاري در روابط (3-1) و (3-2)،  به دست مي‌آيد.

بنابراين حجم نمونه لازم حدوداً برابر با 147 نفر برآورد مي‌گردد، كه با توجه به شيوه‌ نمونه‌گيري ذكر شده و نحوه تخصيص متناسب، حجم نمونه انتخابي هر يك از طبقات مشخص و نتايج اين تخصيص در جدول 2گزارش شده است.

جدول 2 -  جدول تعيين حجم نمونه در هر يك از واحدهای دانشگاهی

* البته جهت افزايش دقت، اعداد به نزديكترين عدد صحيح بزرگتر از خود گرد شده‌اند، بنابراين حجم نمونه از  به  افزايش يافته است.

جنسيت فراواني درصد فراواني نسبي پسر 116 8/77 دختر 33 2/22 جمع 149 100 جدول 3-توزیع فراوانی جنسیت پاسخگویان

یافته های پژوهش:

الف)یافته های توصیفی:                                                   

 

 

نتايج برگرفته از از پرسشنامه‌هاي موجود در اولين مرحله حاكي از آن است كه تعداددانشجویان پسرخود اشتغال بيش از سه برابر دانشجویانخوداشتغال دختر مي‌باشد به طوري‌كه 78% از پاسخگويان موجود در نمونه انتخابي مرد و فقط 22% آن‌ها زن مي‌باشند.در مورد سن پاسخگويان هم 55نفر(36%)بين 23-19سال و89نفر(64%)بالاي 23سال بوده اند. به لحاظ تحصيلات  64نفر(43%دانشجوي فوق ديپلم و85نفر(57%)دانشجوي ليسانس بوده اند.ميزان درآمد دانشجويان بدين گونه است.69نفر(46%كمتر از 300هزار تومان،65نفر(43%)بين 400-300هزار تومان و 15نفر(11%)بالاي 400هزار تومان درآمدداشته اند.

ب)یافته های استنباطی:

قبل از بررسي نتايج جداول متذكر مي‌گردد كه در سنجش تاثير سطوح مختلف يك متغير بر روي متغيري ديگر به روش آناليز واريانس، ميانگينهاي متغير مستقل در سطوح مختلف متغير وابسته با يكديگر مورد مقايسه قرار مي‌گيرند و در صورتي كه اين ميانگينها در اين سطوح با يكديگر متفاوت باشند فرض صفر رد شده و برعكس اگر اين ميانگينها از نظر آماري يكسان بوده و تفاوتي نداشته باشند فرض صفر مورد قبول قرار مي‌گيرد.

جدول 4 -گزارش نتايج فرضيه  يك تحقيق

در اين راستا با توجه به مقدار احتمال معني‌داري گزارش شده در جدول فوق و مقايسه آن با ناحيه بحراني آزمون  فرض صفر آماري پذيرفته و در نتيجه فرضيه يك تحقيق  رد مي‌شود. به عبارت ديگر با ضريب اطمينان 95% مي‌توان بيان داشت كه ویژگی سازگاری با موقعیت دردانشجویان بر کارآفرینی تاثير گذار نمي‌باشد.

جدول  5 -گزارش نتايج فرضيه  دو تحقيق

با توجه به نتايج به‌دست آمده از جدول مي‌توان استنباط كرد كه در فرضيه اصلي دو تحقيق فرض صفر آماري مورد قبول واقع شده و فرضيه يك تحقيق رد مي‌شود  به عبارت ديگر مي‌توان با ضريب اطمينان 95% بيان كرد كه داشتن عزت نفس افراد تاثيري بر ميزان کارآفرینی  نداشته و اين ميزان در سطوح مختلف کارآفرینی از نظر آماري يكسان مي‌باشد.

 اما فرضیه سوم تأیید شده یعنی داشتن مرکز کنترل درونی بر کارآفرینی دانشجویان مؤثر می باشد.

جدول  6-گزارش نتايج فرضيه سه تحقيق

اين استنباط از آنجا نتيجه مي‌شود كه مقدار احتمال معني‌داري آزمون از ناحيه بحراني آن كوچكتر است . لذا با توجه به رد فرض صفر و قبول فرض يك مي‌توان بيان كرد كه میزان کارآفرینی در دانشجویان در سطوح مختلف کانون کنترل درونی يكسان نيست و داشتن شخصیت نوع دروني بر کارآفرینی موثر است.

فرضیه چهارم که به بررسی اثر گذاری ریسک پذیری می پردازد تأیید شده و ریسک پذیری نیز بر میزان کارآفرینی  مؤثر می باشد.

جدول 7-گزارش نتايج فرضيه چهار تحقيق

در ميانگينهاي گزارش شده از كارآفرینی  در سطوح مختلف ریسک پذیری اختلاف نسبتاٌ زيادي در آنها دیده میشود لذا با بررسي نتايج آزمون و مقدار احتمال معني‌داري گزارش شده در جدول مشخص مي‌گردد كه . يعني با توجه به اينكه مقدار احتمال معني‌داري آزمون از ناحيه بحراني آزمون كوچكتر است فرض صفر آماري رد شده و فرض يك مورد قبول قرار مي‌گيرد. پس نتيجه كلي اين آزمون را به اين شكل بيان مي‌كنيم كه داشتن شخصیت ریسک پذیربر ميزان کارآفرینی دانشجویان موثر است.

بحث و نتیجه گیری :

شومپیتر عنوان نموده است کارآفرینی موتور توسعه اقتصادی جوامع است که متاسفانه این موتورهنوز در ایران سوخت ندارد.اما به هر حال حرکات مثبتی در جهت توجه ،راه اندازی و توسعه  این محرک قوی اقتصادی صورت گرفته است .

تدریس دروس کارآفرینی و کارآفرینی و پروژه در دانشگاهها چه به صورت رشته ای مستقل و چه در غالب سرفصل درسی  می تواند بارقه های امید راروشن کند.همانطور که ملاحظه شد دراین تحقیق هم به نوعی اثر این مهم در دانشگاهها  بر کارآفرین شدن دانشجویان بررسی شد.هدف سنجش اثر گذاری ویژگیهای شخصیتی بر کارآفرینی بود هرچند انتظار می رفت که اثرگذاری 4 ویژگی شخصیتی این تحقیق بر کارآفرینی مورد تایید قرار گیرد لیکن نتایج نشان داد که دو فرضیه اول این تحقیق به لحاظ آزمون آماری رد شدند يعني سازش با موقعيت و عزت نفس تاثير چنداني بر كارآفرين شدن دانشجويان نداشته است .اما فرضيات 3و4تاييد شدند به  عبارتي ريسك پذيري و كانون كنترل دروني مي تواند بر كارآفريني دانشجويان موثر باشد. بنابراین جهت رفع مشکل پايين بودن نرخ كارآفريني پيشنهادمی شود در کشور ایران به وسیله فرهنگ سازی و نوآوری فرهنگی باورهای کانون کنترل درونی و ریسک پذیری را تقویت و ریسک کردن  را به عنوان یک ارزش معرفی نمود.

به علاوه اعتقاد بر اين است كه  آموزش بر توانمندي افراد اثر مي گذارد لذا آموزش عالی می تواند از طریق آموزش برخصیصه ها و توانایی افراد تاثیر مثبت بگذارد.حتی خصوصیات ذاتی نظیر یادگیری،ویژگیهای شخصیتی و خلاقیت هم از طریق آموزش قابل توسعه هستند.هرچند برخی خصوصیات شخصیتی سخت تر قابل آموزش هستند ولی تحقیقات نشان می دهد که آموزش در سنین پایین تاثیر گذار است.به این ترتیب با آموزش افراد به خصوص در دوران کودکی می تواند باعث شود که افراد دارای مرکز کنترل درونی،استقلال طلب،ریسک پذیر و خلاق شوند.

 

 

Abstract:

Rapid changes in the process of communication technology through the contexts of knowledge-based economy is creating the power of creativity and entrepreneurship is entitled to a large value so that some of this age know the name of entrepreneurship. Unfortunately, the country of This important and not significant between the dominant culture students are waiting for employment. having entrepreneurship culture and spirit can be both personality characteristics and contexts of social norms to search, in this context, this article reviews the features of personality influencing pays on entrepreneurship, which Control Center 4characters this purpose, being a risk, self-respectand compatibility with the position being evaluated in the form of four Ando hypothesis impressments traits review is. Descriptive method of research is to test the research hypothesis, a sample of 149 people from students working in Mashhad Azad University units - Unit Golbhar -and Management Association of center are selected. Floor random sampling method with proportional allocation of total Statistical Society (student employment to 350 people) is The collected information in this questionnaire are 5 research methods and statistical analysis of variance (F) analysis has been .

 Research results show that the first and second hypothesis of this research Effects of the characteristics of personality compatibility Investment Position Self-respect and pays not been approved, but the third quarter  assumptions were confirmed.
    With the general review was conducted on people believe most people will determine Iran's control center with outer (external) are and A compulsion to believe that the spirit is too conservative students. Perhaps the main reason of low rate of entrepreneurship in Iran the economic stability of the two believe the companies and factories,So the proposals in order to solve this problem are presented.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست منابع و مآخذ

منابع فارسی

1-آقازمانی،علی محمد،شهریوری،عبد الله،(1386)،کارآفرینی دیجیتالی،شرکت ناقوس اندیشه.

2-احمد پور داریانی،محمود(1383)،کارآفرینی؛نظریات و الگوها ، چاپ پنجم، انتشارات پردیس57.

3-احمدپور داریانی ،محمود،مقیمی،سید محمد(1387)،مبانی کارآفرینی ،چاپ پنجم،فراندیش.

4-پرداختچی،محمد حسن،شفیع زاده،حمید،(1385)،کارآفرنی سازمانی،نشر ارسباران.

5- جاسبی، عبدالله (1378)، مباحثی از مدیریت اسلامی( مجموعه مقالات) انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی .

6- جهانگیری ،ع،کلانتری ثقفی،ر(1387)،"بررسی  سنجش ویژگیهای کارآفرینی مدیران"،فصلنامه علمی-پژوهشی توسعه کارآفرینی،1387،سال اول،شماره اول،صص87-110

7- دلاور ،علی(1373)،مبانی نظری و عملی پژوهش در علوم انسانی و اجتماعی، چاپ سوم،انتشارات رشد.

8- ذبیحی،محمد رضا،مقدسی،علیرضا(1385)،کارآفرینی از تئوری تاعمل،انتشارات نما.

9-رابینز،استیفن(1385)،رفتار سازمانی (مفاهیم،نظریه هاوکاربردها)ترجمه علی پارساییان و سید محمد اعرابی، چاپ نهم ،دفتر پژوهشهای فرهنگی،ج اول.

10-رضاییان،علی،(1379)،مدیریت رفتار سازمانی،انتشارات سمت.

11-سعیدی کیا،مهدی(1385)اصول ومبانی کارآفرینی، چاپ پنجم، انتشارات کیا.

12-سعیدی کیا،مهدی(1386)اصول ومبانی کارآفرینی، چاپ ششم ،انتشارات کیا.

13- شاه حسینی،علی(1383)،کارآفرینی،انتشارات آییژ.

14-شهرآراری،م،مدنی پور،ر(1375)،"سازمان خلاق و نوآور"،فصلنامه دنش و مدیریت،1375،شماره های 34-33،ص39.

15-عرفانیان خانزاده،حمید،برومند علیپور،نوید رضا(138)،رازلوبیا(داستانهای کوتاه مدیریتی)انتشارات سلسله الذهب.

16-فتحی ،س(1379)،"تحول فرهنگی،گامی به سوی کارآفرینی"،ماهنامه تدبیر ،شماره 102،صفحه 34.

17-فیضی،طاهره،(1386)، مبانی سازمان ومدیریت، چاپ دهم، انتشارات پیام نور.

18-کونتز ،هارولد،(سیریل،اودانل،هانیر و یهرنج)1370،اصول مدیریت،ترجمه محمد علی طوسی،مرکزآموزش مدیریت دولتی

19-مقیمی،سیدمحمد(1377)،سازمان ومدیریت رویکردی پژوهشی،انتشارات ترمه.

20-مقیمی،سید محمد(1380)،سازمان ومدیریت:رویکردی پژوهشی، چاپ  سوم، انتشارات ترمه تهران.

21-مقیمی،م(1381)"کارآفرینی موضوعی میان رشته ای و فراگیر"،ماهنامه بازاریابی،1381،شماره 22،صفحه 2.

22- ملوندی،محمد(1387)،کارآفرینی وپروژه،انتشارات امید مهر.

23-مورهد، گریگور و گریفین ، کی کایو (1377)،رفتار سازمانی ، ترجمه سید مهدی الوانی، غلام رضا معمار زاده ، انتشارات مروارید.

24.AndrewJ.Dubrin&R.DuaneIreland&J.CliftonWilliams(1989),Management and Organization,ohio:south-western publishing co,p537

25-Buchanan,David,and A,Huczynski, Andrzej(1985),Organizational Behavior An introductory text ,Prentice/Hall international ,

26-Churchill.N.C(1992),Research Issues in Entrepreneurship,in D.L.sexton and J.D.Kasrarda,eds,the state of the Art of entreprenurship.Boston.MA:PWS-KENT.P47

27-Palmer,m.(1987)The Application of Psychologycal Testing to Entrepreneurial Potential. Entrepreneurship and venture Management, New jersey ,Prentice-Hall Inc  

28-Steinar,A.S.(2001).Entrepreneurship In Norwegian Industrial Firm.department of Industrial Economics and Technology Mnagement.NTNU,PP12-56